Tài sản mã hóa đang trở thành một loại tài sản ngày càng phổ biến trong nền kinh tế số. Pháp luật Việt Nam hiện đang hình thành khuôn khổ pháp lý chuyên biệt để điều chỉnh toàn diện loại tài sản này, như địa vị pháp lý của tài sản mã hóa, hoạt động phát hành, giao dịch, cung cấp dịch vụ, nghĩa vụ thuế và cơ chế xử lý vi phạm. Vậy tài sản mã hóa là gì? Khung pháp lý đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam hiện nay? Trong bài viết dưới đây, Luật Nguyễn Khuyến sẽ cung cấp cho quý bạn đọc thông tin pháp lý về vấn đề này. 

I. Tài sản mã hóa là gì?

Căn cứ tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP quy định tài sản số như sau:

“Điều 3. Giải thích từ ngữ

Trong Nghị quyết này, các thuật ngữ dưới đây được hiểu như sau:

Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.”

Tiếp đến, căn cứ tại điểm b Khoản 2 Điều 47 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 và khoản 2 Nghị quyết số 05/2025/NĐ-CP cùng quy định: Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự; tài chính.

Như vậy, có thể hiểu, tài sản mã hóa là một loại tài sản số mà sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao.

Đồng thời, tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản chính xác khác theo quy định của pháp luật về dân sự; tài chính.

II. Khung pháp lý đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam hiện nay?

1. Quy định cơ chế thí điểm tài sản mã hóa

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/9/2025 của Chính phủ quy định về triển khai thí điểm chào bán, phát hành tài sản mã hóa, tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, quản lý nhà nước về thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam. 

 Một số nguyên tắc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa như sau:

• • Về nguyên tắc triển khai: thận trọng, có kiểm soát, có lộ trình phù hợp với thực tiễn, đồng thời bảo đảm an toàn, minh bạch, hiệu quả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.
  • Về tuân thủ pháp luật và kiểm soát rủi ro: Hoạt động thí điểm phải tuân thủ pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Khi phát sinh rủi ro ảnh hưởng đến an ninh, an toàn của thị trường tài chính, tiền tệ, trật tự xã hội hoặc lợi ích công cộng, Chính phủ có thể tạm ngừng, đình chỉ, điều chỉnh, bổ sung hoặc chấm dứt một phần hoặc toàn bộ hoạt động thí điểm.
  • Đối với nhà đầu tư nước ngoài: Nhà đầu tư nước ngoài phải tuân thủ pháp luật Việt Nam và đồng thời tuân thủ pháp luật của quốc gia nơi tổ chức được thành lập, hoạt động hoặc nơi cá nhân đó mang quốc tịch, trừ trường hợp pháp luật nước ngoài trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
  • Về minh bạch thông tin và hoạt động cung cấp dịch vụ: Các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường phải đảm bảo thông tin công bố chính xác, trung thực, đầy đủ, kịp thời và không gây hiểu nhầm, đồng thời tuân thủ quy định về phát hành, giao dịch, thông tin nội bộ và mục đích sử dụng tài sản mã hóa. Hoạt động cung cấp dịch vụ và quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa phải được Bộ Tài chính cấp phép thực hiện theo Nghị quyết.
  • Về an toàn và phòng ngừa rủi ro: Các chủ thể tham gia phải tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, giao dịch điện tử, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu, qua đó bảo đảm an ninh, an toàn cho thị trường tài sản mã hóa.
  • Về xử lý vi phạm: Tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật liên quan đến tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, tùy tính chất và mức độ, có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Bộ Tài chính cũng có thẩm quyền tạm ngừng, đình chỉ một hoặc một số hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa theo quy định.

2. Thủ tục hành chính về cấp phép tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa

Quyết định số 96/QĐ-BTC ngày 20/01/2026 của Bộ Tài chính quy định về việc công bố các thủ tục hành chính mới để triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. 

Quyết định này công bố 03 thủ tục hành chính gồm: 

• • Cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa;
  • Điều chỉnh Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa;
  • Thu hồi Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. 

Các thủ tục được thực hiện ở cấp trung ương, do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện. Quyết định có ý nghĩa cụ thể hóa cơ chế quản lý đối với tổ chức cung cấp dịch vụ thị trường tài sản mã hóa, tạo cơ sở thủ tục hành chính để triển khai trên thực tế Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. 

3. Quy định về thuế đối với tài sản mã hóa

Về thuế đối với tài sản mã hóa, căn cứ khoản 9 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Theo đó, chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa được áp dụng như các quy định về thuế đối với chứng khoán cho đến khi có chính sách thuế riêng đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Cụ thể tại Thông tư số 32/2026/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa. Thông tư này hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân, thời điểm xác định doanh thu, thu nhập đối với giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. 

Tiếp đến Thông tư số 41/2026/TT-BTC hướng dẫn về kê khai, khấu trừ, nộp thuế, quyết toán thuế trên thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. văn bản này hướng dẫn việc kê khai, khấu trừ, nộp thuế, quyết toán thuế trên thị trường tài sản mã hóa. 

Như vậy, dựa trên quy định về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Thông tư số 32/2025/TT-BTC và Thông tư số 41/2025/TT-BTC củng cố khung pháp lý trong lĩnh vực thuế đối với đối tượng là tài sản mã hóa trong thị trường Việt Nam.

4. Cơ chế xử phạt khi vi phạm

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, được ban hành trên cơ sở Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 67/2020/QH14, và các quy định pháp luật có liên quan về tài sản mã hóa, thị trường tài sản mã hóa. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/9/2026.

Theo đó, Nghị định này quy định các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, việc thi hành các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam theo Nghị quyết số 05/2025/NĐ-CP.

Vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa quy định tại Nghị định này bao gồm:

• • Vi phạm quy định về chào bán, phát hành tài sản mã hóa;
  • Vi phạm quy định về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa;
  • Vi phạm quy định về trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa;
  • Vi phạm quy định về giao dịch tài sản mã hóa;
  • Vi phạm quy định liên quan đến chuyển tiền của nhà đầu tư nước ngoài;
  • Hành vi cản trở việc thanh tra, kiểm tra, yêu cầu cung cấp thông tin;
  • Hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho, công khai hóa trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa;
  • Vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố; phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đối với tổ chức, cá nhân tham gia thị trường tài sản mã hóa.
  • Với các hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác liên quan đến tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa không được quy định tại Nghị định này thì áp dụng quy định tại các Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực có liên quan để xử phạt.

Như vậy, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP góp phần thiết lập cơ chế xử lý vi phạm, bảo đảm tính minh bạch, an toàn và kỷ luật của thị trường tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm.

Qua bài viết trên đây, Luật Nguyễn Khuyến đã cung cấp thông tin pháp lý về “Tài sản mã hóa là gì? Khung pháp lý đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam hiện nay?”. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc pháp lý cần giải đáp, vui lòng liên hệ tới Luật Nguyễn Khuyến qua SĐT: 0947 867 365 (Luật sư Nguyễn Bỉnh Hiếu) để được Luật sư tư vấn chính xác và kịp thời. Luật Nguyễn Khuyến chân thành cảm ơn!

Xem thêm: Những hệ quả pháp lý có thể phát sinh khi giá chuyển nhượng bất động sản trong hợp đồng thấp hơn giá giao dịch thực tế?