Trên thực tế, không ít người sau khi vay vốn ngân hàng và thế chấp quyền sử dụng đất nhưng vẫn có nhu cầu lập di chúc để định đoạt tài sản này cho con cháu sau khi qua đời. Vậy khi đất đang thế chấp tại ngân hàng thì có được lập di chúc để lại tài sản cho con hay không? Trong bài viết dưới đây, Luật Nguyễn Khuyến sẽ cung cấp thông tin pháp lý liên quan đến vấn đề này.
I. Thế chấp tài sản là gì?
Theo Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015, thế chấp tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận thế chấp).
Như vậy, khi cá nhân đem thế chấp quyền sử dụng đất cho ngân hàng để vay vốn, người này vẫn là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản thế chấp. Ngân hàng với vai trò là bên nhận thế chấp có quyền giữ tài sản thế chấp để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ.
II. Đất đang thế chấp tại ngân hàng thì có được lập di chúc để lại tài sản cho con hay không?
Việc tài sản đang trong tình trạng thế chấp không làm mất đi quyền lập di chúc của một người nên khi thế chấp quyền sử dụng đất tại ngân hàng vẫn được lập di chúc để lại tài sản này cho con, cụ thể:
Căn cứ Điều 45 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được thực hiện quyền thừa kế quyền sử dụng đất khi có đủ các điều kiện sau đây:
-
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất, chuyển đổi đất nông nghiệp khi dồn điền, đổi thửa, tặng cho quyền sử dụng đất cho Nhà nước, cộng đồng dân cư và trường hợp quy định tại khoản 7 Điều 124 và điểm a khoản 4 Điều 127 của Luật Đất đai 2024;
- Đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bản án, quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phán quyết của Trọng tài đã có hiệu lực pháp luật;
- Quyền sử dụng đất không bị kê biên, áp dụng biện pháp khác để bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự;
- Trong thời hạn sử dụng đất;
- Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời tại Điều 114 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Do đó, đất đang thế chấp không ảnh hưởng đến điều kiện thực hiện quyền thừa kế theo quy định tại Điều 45 nêu trên.
Cùng với đó, theo khoản 8 Điều 320 Bộ luật Dân sự 2015, bên thế chấp chỉ được bán, thay thế, trao đổi, tặng cho tài sản thế chấp nếu được bên nhận thế chấp đồng ý hoặc pháp luật có quy định khác. Đây là các giao dịch làm chuyển dịch quyền sở hữu ngay tại thời điểm xác lập giao dịch, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản bảo đảm nên cần có sự đồng ý của ngân hàng.
Trong khi, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015. Cho nên, trong thời gian người lập di chúc còn sống, việc lập di chúc không làm thay đổi hiện trạng pháp lý của tài sản, không chuyển giao quyền sử dụng đất cho bất kỳ ai nên không cần sự đồng ý của bên nhận thế chấp.
Mặt khác, theo khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định một di chúc được coi là hợp pháp khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
-
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép;
- Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Như vậy, trường hợp quyền sử dụng đất đang thế chấp tại ngân hàng không ảnh hưởng đến điều kiện hợp pháp của di chúc cho nên người sử dụng đất hoàn toàn có quyền lập di chúc định đoạt quyền sử dụng đất đang thế chấp cho con hoặc người thừa kế khác.
Tuy nhiên, để thực hiện thủ tục lập di chúc có công chứng, chứng thực, người lập di chúc cần có sự hỗ trợ của ngân hàng. Vì một trong những nghĩa vụ của bên thế chấp là giao giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp trong trường hợp các bên có thỏa thuận, trừ trường hợp luật có quy định khác (khoản 1 Điều 320 Bộ luật Dân sự 2015). Mà khi công chứng di chúc, tổ chức hành nghề công chứng có quyền yêu cầu người lập di chúc xuất trình các giấy tờ bản gốc liên quan đến tài sản định đoạt để đối chiếu, xác minh (Điều 42 Luật Công chứng 2014).
Ngoài ra, trong trường hợp đến thời điểm mở thừa kế mà quyền sử dụng đất vẫn đang được thế chấp cho khoản vay ở ngân hàng, căn cứ khoản 1 Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015 quy định những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Riêng đối với trường hợp tài sản thế chấp (quyền sử dụng đất) đã bị xử lý để thu hồi nợ do bên vay không trả được khoản vay quá hạn, dẫn đến tài sản không còn tồn tại hoặc không còn thuộc quyền sở hữu của người lập di chúc tại thời điểm mở thừa kế, thì áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó, di chúc sẽ không có hiệu lực đối với phần di sản không còn vào thời điểm mở thừa kế; trường hợp di sản chỉ còn lại một phần, thì phần di chúc liên quan đến phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.
Qua bài viết trên đây, Luật Nguyễn Khuyến đã cung cấp những thông tin pháp lý về “Đất đang thế chấp tại ngân hàng thì có được lập di chúc để lại tài sản cho con hay không?”. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc pháp lý cần giải đáp, vui lòng liên hệ tới Luật Nguyễn Khuyến qua SĐT: 0947 867 365 (Luật sư Nguyễn Bỉnh Hiếu) để được Luật sư tư vấn chính xác và kịp thời. Luật Nguyễn Khuyến chân thành cảm ơn!
0 Lượt xem
