Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất là gì? Trong trường hợp nào thì tranh chấp quyền sử dụng đất cần phải hoà giải tại UBND cấp xã? Trình tự, thủ tục, hồ sơ như thế nào để có thể khởi kiện? Trong bài viết dưới đây, Luật Nguyễn Khuyến sẽ đưa ra những thông tin để giải đáp các vấn đề trên.
1. Khái niệm về tranh chấp đất đai, tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất là gì?
Căn cứ khoản 24 Điều 3 Luật Đất Đai 2013 quy định : “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.”
Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ thừa kế quyền sử dụng đất.
2. Có bắt buộc phải hoà giải tại UBND cấp xã khi xảy ra tranh chấp đất đai không?
Căn cứ theo quy định tại khoản 1, 2 Điều 202 Luật Đất đai 2013 thì Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở ( thông qua hoà giải viên). Trường hợp tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.
“1.Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.
2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.”
Tóm lại, tranh chấp đất đai bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất trước khi khởi kiện, trường hợp không hòa giải mà nộp đơn trực tiếp lên Tòa án thì Tòa sẽ không thụ lý vì không đủ điều kiện khởi kiện.
3. Có bắt buộc phải hoà giải tại UBND cấp xã khi xảy ra tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất không?
Tranh chấp thừa kế đất đai là việc rất phổ biến giữa những người thừa kế với nhau hoặc thậm chí giữa những người không phải là người thừa kế nhưng nghĩ mình có quyền hưởng di sản thừa kế. Hiện tại vẫn còn nhiều người nghĩ tranh chấp thừa kế đất đai là tranh chấp đất đai nên gửi đơn hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất theo quy định tại khoản 2 Điều 203 Luật Đất đai 2013 nhưng thực tế không phải vậy.
Vì căn cứ vào khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP quy định như sau:
“2. Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp theo quy định tại Điều 202 Luật Đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
Đối với tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất, chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất,… thì thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp không phải là điều kiện khởi kiện vụ án.”
Như vậy, tranh chấp thừa kế đất đai hay còn gọi là tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất không bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất vì không phải là tranh chấp đất đai (chỉ được xem là tranh chấp liên quan đến đất đai).
Khi xảy ra tranh chấp thừa kế đất đai các bên tranh chấp có quyền gửi đơn khởi kiện luôn đến Tòa án nhân dân theo quy định.
4. Hồ sơ, thủ tục khởi kiện vụ án thừa kế về nhà đất
Bước 1: Nộp đơn khởi kiện
* Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Căn cứ Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện chuẩn bị 01 bộ hồ sơ, gồm:
– Giấy tờ tùy thân ( Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu).
– Tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm.
Trường hợp vì lý do khách quan mà người khởi kiện không thể nộp đầy đủ tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện thì phải nộp tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm.
Người khởi kiện bổ sung hoặc giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ khác theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án.
* Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền
* Hình thức nộp đơn
Khoản 1 Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định người khởi kiện gửi đơn khởi kiện theo một trong các phương thức sau:
– Nộp trực tiếp tại Tòa án (phổ biến nhất).
– Gửi đến Tòa án theo đường dịch vụ bưu chính.
– Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).
Bước 2: Tiếp nhận và thụ lý vụ án
Thẩm phán dự tính tiền tạm ứng án phí phải nộp, ghi vào giấy báo và giao cho người khởi kiện. Trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa thì người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự, sau khi nộp xong thì nộp lại biên lai thu tiền tạm ứng án phí cho Tòa án.
Sau khi nhận được biên lai, Thẩm phán thụ lý vụ án và ghi vào sổ thụ lý.
Trường hợp được miễn án phí, Tòa sẽ thụ lý ngay sau khi nhận được đơn khởi kiện nếu có đủ điều kiện.
Bước 3: Chuẩn bị xét xử
Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm không quá 04 tháng, vụ án phức tạp được gia hạn không quá 02 tháng (theo Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).
Bước 4: Xét xử sơ thẩm
Bước 5: Thi hành án (nếu không có kháng cáo, kháng nghị)
Trong khoảng 15 ngày kể từ ngày tuyên án, nếu không có kháng cáo hoặc kháng nghị, bản án sơ thẩm sẽ được thực hiện (theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).
Bước 6: Xét xử phúc thẩm (nếu có kháng cáo, kháng nghị).
Nếu trong vòng 15 ngày kể từ ngày tuyên án, bất kỳ bên nào trong các đương sự đều yêu cầu kháng cáo, hoặc Viện kiểm sát đề xuất kháng nghị, Tòa án nhân dân cấp phúc thẩm sẽ tiếp nhận và xử lý các yêu cầu này.
Do đó, đối với các vụ tranh chấp thừa kế liên quan đến quyền sử dụng đất, không cần thiết phải thực hiện quy trình hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã.
Bởi vì thực tế của vấn đề tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất chủ yếu là một tranh chấp về quyền thừa kế thay vì là một tranh chấp về việc xác định người sử dụng đất thuộc về ai. Vì thế, cần phải làm rõ rằng, việc giải quyết tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất không bắt buộc phải thông qua quá trình hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, mà có thể đưa ra đơn khởi kiện trực tiếp, yêu cầu Tòa án có thẩm quyền thực hiện quy trình giải quyết.
Qua bài viết trên đây, Luật Nguyễn Khuyến đã cung cấp những thông tin pháp lý về vấn đề “Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất có bắt buộc phải hoà giải tại UBND cấp xã không?”. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc pháp lý cần giải đáp, vui lòng liên hệ tới Luật Nguyễn Khuyến qua SĐT: 0947 867 365 (Luật sư Nguyễn Bỉnh Hiếu) để được Luật sư tư vấn chính xác và kịp thời. Luật Nguyễn Khuyến chân thành cảm ơn!
21 Lượt xem
